Maj 07

ROBIMY MOSKOLE. Prosto, smacznie i po góralsku

 

 

 

 


Prosto, smacznie i po góralsku

 

W poprzednim poście „Podhale od kuchni” pisałam, że nie będziemy stać przy garnkach. Nie udało się to do końca, bo mamy dla Was „smaczną” opowieść o pysznej i prostej potrawie podhalańskiej, o moskolach.

  Moskol to placek z ziemniaków z dodatkiem mąki pszennej. Na przełomie XIX i XX wieku, kiedy na Podhalu produkty żywnościowe były bardzo ograniczone z powodu klimatu i krótkiego okresu wegetacyjnego roślin, ziemniaki, kapusta, korpiele, marchew i mleko stanowiły podstawową bazę żywienia górali. Ludzie odżywiali się zdrowo, prosto i skromnie. Przykładem takiej potrawy są również moskole. W tamtym okresie robiono je z grubo mielonej i pełnej plew mąki owsianej, czasem jęczmiennej lub żytniej, z dodatkiem ziemniaków. Moskol dawniej zastępował chleb, ale, w miarę wzrostu poziomu życia górali, potrawa ta nie była już traktowana jako podstawa żywienia. I juhasi na hali, i dzieci pasące krowy czy gęsi, wychodząc na cały dzień, zabierali często jedynie moskolicka. Dawniej nie marnowano jedzenia i szukano rozwiązań, pozwalających na przetworzenie produktu ponownie, do czego ziemniaki doskonale się nadawały.

   W podhalańskich przyśpiewkach można odnaleźć fragmenty dotyczące życia codziennego i żywienia się moskolami:

Pasła jo se, pasła, nie dali mi masłasuchy moskolicek, zjod mi go Janicek.

Pase jo se, pase krowicki za lasem, przyniesie mi mama moskolicka z masłem.

 

   Jak przygotowywano ten przysmak dawniej? Palono ogień w piecu, żeby blachy były rozgrzane. Mieszano mąkę z grulami, znaczy ziemniakami, dodawano wodę, trochę soli, zgniatano na twardo i formowano płaski, okrągły placek. Pieczono na blasze kuchennej albo w zagłębieniu pieca, tzw. przypiecniku. Jeśli na blachach, to koniecznie na jej brzegach, żeby się moskole nie spaliły, a upiekły.

   

Dziś to popularna potrawa zarówno w domach, jak i restauracjach, serwowana w różnych formach na przyjęciach. Może ją zrobić każdy w swojej kuchni. Chcesz spróbować?


Przepis na moskole

SKŁADNIKI:

– ziemniaki (5-6 szt. średniej wielkości)

– mąka pszenna (ok. 1 szklanka)

– odrobina wody

– szczypta soli

 

1. Ugotuj ziemniaki albo wykorzystaj te, które zostały Ci z wczorajszego obiadu (gospodynie na Podhalu mówią, że nawet lepsze są moskole z ugotowanych dzień wcześniej ziemniaków, czyli starych).

2. Ugnieć ziemniaki i wysyp na stół lub blat, możesz też mieszać w dużejmisce. Dodaj trochę mąki pszennej, nieco wody oraz szczyptę soli i wymieszaj (nie podaje się ilości mąki, bo wszystko zależy od tego, jakie są ziemniaki, niektóre wymagają więcej mąki, inne mniej. Trzeba zrobić tak, żeby ciasto się związało).

3. Ugniataj całość do powstania jednolitej masy, blat podsypuj mąką. Podziel na niewielkie porcje i formuj płaskie, okrągłe lub podłużne, placki.

4. Wkładaj na patelnię bez dodatku tłuszczu, opiekaj z obu stron, aż sięzarumienią.

5. Czas przygotowania to ok. 15 minut. Koszt potrawy to ok. 5 zł (cztery porcje).


   Smak moskoli zależy od rodzaju ziemniaków oraz dodatków.            

W kozdyj chałpie moskola sie robi inacyj, jedni robiom hrubse, inni ciynkse abo wysusone.

   Tradycyjne moskole podawane są z masłem, bryndzą lub bundzem. Świetnie smakują również z masłem czosnkowym (masło, drobno posiekany czosnek i sól) i w takiej formie znajdziecie je w restauracjach. Gastronomia serwuje moskole z przeróżnymi dodatkami: boczkiem, oscypkiem, majonezem, pstrągiem wędzonym, łososiem. Niektórzy smakosze preferują moskola jedynie w wersji na ciepło, z rozpływającym się masłem.

Kilka porad praktycznych w domowym przygotowaniu tradycyjnych moskoli:

– wykorzystaj ziemniaki, które zostały Ci z wczorajszego obiadu i w 15 minut przygotuj pyszną i zdrową potrawę;

– podawaj z masłem lub innymi dodatkami; najlepiej smakują kiedy popijemy je  mlekiem;

moskole można mrozić;

moskol może być przechowywany przez kilka dni w lodówce – trochę stwardnieje, ale się nie zepsuje;

Moskole kojarzone są z kuchnią tradycyjną, regionalną. Jeśli jednak lubisz eksperymenty, inspiruje Cię kuchnia polska, ale kuszą Cię nowoczesne smaki, to mamy dla Ciebie też przepis na moskole w wersji na „standing party”. Od tradycyjnego moskola różnią się one przede wszystkim rozmiarem i dodatkami.


Przepis na moskola w wersji modern

Samego moskola robisz zgodnie z podanym wyżej przepisem, uwzględniając tylko jedną zmianę: placki powinny być małe – na dwa, trzy gryzy. Mały placuszek prezentuje się lepiej, niż duży i pokrojony, do tego jest praktyczniejszy.

Gdy już przygotujesz placki, będziesz potrzebować dodatki (3 grupy):

I.

– bryndzę lub serek czosnkowy (albo serek śmietanowy),

– łososia (najlepszy z sosem musztardowym)

– cebulkę dymkę;

II.

– ser feta,

– oliwki zielone,

– suszone pomidory;

III.

– masło,

– kindziuka lub szynkę parmeńską,

– szczypiorek lub cebulkę dymkę.

 Smarujemy moskola produktami z grupy pierwszej, następnie rozkładamyna nim produkty z grupy drugiej (oliwki kroimy) i posypujemy pokrojonymi drobno produktami z grupy trzeciej. Możemy moskola pokropić delikatnie sosem (do łososia – musztardowy, do sera feta – chrzanowy, do kindziuka – czosnkowy). Jeżeli masz w domu jakąś drewnianą deskę, to zastąp nią tradycyjny półmisek. Nada to potrawie pewien klimat.

Zachęcamy Was do tworzenia własnych kompozycji! Dajcie znać, jeśli uda Wam się stworzyć coś, co powaliło na kolana Waszych znajomych!

A tutaj znajdziecie nasz filmik o moskolach

       

Giewontka

About The Author

Etnolog, muzealnik, animator kultury, muzykant. Współwłaściciel marki HOP CUP.